نشریه دانشجویی بذر
مقاومت و مبارزه اخیر دانشجویان در زنجان كه سریعا به یك حركت اعتراضی گسترده فرادانشگاهی تبدیل شد و به عقب نشینی (هر چند قسمی) ولی سراسیمه مقامات و نهادهای مختلف آموزش و حكومتی انجامید، دستاوردها و درس های مهمی در بر دارد.
موضوع این مبارزه یعنی تجاوز و آزار جنسی در محیط های آموزشی، مساله ای اتفاقی یا نادر نیست. بسیاری از دختران دانشجو در شهرهای مختلف به صورت مستقیم یا غیر مستقیم با این پدیده آشنایند و مواردی از آن را خود یا دوستان نزدیكشان تجربه كرده اند. این اولین بار نیست كه یك مقام مسئول با استفاده از موقعیت خود در یك واحد آموزشی یا در یك خوابگاه دانشجویی، می كوشد دست به چنین جنایتی بزند. معمولا این قبیل افراد تلاش می كنند با تهدید دختر مورد نظر خود به پرونده سازی منكراتی و تنبیهات و ”بی آبرویی“ هایی كه در پی دارد، افكار كثیف شان را عملی كنند. این تلاش ها، مكتبی و غیر مكتبی هم ندارد. این ها نتیجه و برخاسته از طرز فكر و تمایلات و فرصت طلبی های مردسالارانه و زن ستیزانه ای است كه نظام حاكم به آن پا می دهد و تحكیمش می كند. هستند استادان به اصطلاح ”غیر مكتبی“ كه با استفاده از اهرم امتحان و نمره قبولی می كوشند این یا آن دختر دانشجو را تحت فشار قرار دهند و به هدف خود برسند. بنابراین ما با یك پدیده رایج، در سطوح مختلف و در میان تیپ های مختلف، روبرو هستیم. مساله اینجاست كه عرف اسارت بار و ارزش ها و قیود اجتماعی دست و پا گیر، تحت عنوان آبرو، زبان قربانیان آزار و تجاوز جنسی و حتی دخترانی كه در برابرش مقاومت كرده اند را می بندد و این گونه جنایات ممكن است هرگز برای كسی بازگو نشود.
اما این بار در زنجان، دختری كه قرار بود قربانی باشد نه فقط در برابر این تجاوز مقاومت كرد، بلكه ماجرا را با دوستانش در میان گذاشت تا دستجمعی چاره ای پیدا كنند. آنان فكرهایشان را روی هم ریختند، جرات كردند و نقشه ریختند. تصمیم گرفتند مچ متجاوز را هنگام جنایت بگیرند و بر سر این موضوع فورا و وسیعا اطلاع رسانی كنند. آنان خوشبختانه به مقاماتی كه خود نماینده این نظام و مناسبات مردسالار اند توهم نداشتند. آنان از آنچه بر زهرا بنی یعقوب رفت، و پیش از او بر چند دختر دانشجوی دیگر رفته بود، و از تجاوز و آزاری كه بر بسیاری زنان دیگر در كل جامعه روا می شود، آگاه بودند. پس شكایت به دفتر این یا آن مقام نبردند. می دانستند كه اگر چنین كنند، ماجرا ماستمالی می شود و مسكوت می ماند و خود احتمالا محكوم و تنبیه خواهند شد و در معرض انتقام و تهدید قرار خواهند گرفت. تصمیم گرفتند ماجرا را مستند كنند و دست به افشاگری وسیع بزنند. تصمیم گرفتند ماجرا را با دانشجویان و با مردم در میان بگذارند.
واكنش خشمگینانه دانشجویان و مردم پشتیبان آنان، گسترده و قدرتمند بود. آن چنان قدرتمند كه قلدری ها و تهدیدهای اولیه نهادهای سركوبگر و مقامات فریبكار را خنثی كرد و آنان را ابتدا به سكوت و سپس عقب نشینی واداشت. كسانی كه می خواستند این مقاومت و مبارزه را یك توطئه خارجی از پیش طراحی شده معرفی كنند، در مقابل همبستگی و عزم دانشجویان به وحشت افتادند و دیگر حرفی نزدند. جریان بسیج دانشجویی برای راست و ریس كردن قضیه، تصمیم گرفت همرنگ جماعت شود و نسبت به این واقعه لحن انتقادی به خود بگیرد. البته به دانشجویان هشدار داد كه آلت دست گروهی غوغا سالار كه هدفشان زیر سئوال بردن نظام است نشوند! و بالاخره، وزیر علوم مجبور شد قول پیگیری این قضیه را بدهد هر چند که در آخرین اظهار نظر خود گفت هنوز معلوم نیست که جرمی صورت گرفته باشد! البته نباید شك داشت كه این اشك تمساح ریختن ها یعنی كشك! این حرف ها درست زمانی گفته می شود كه نظام با تبرئه كردن سردار زارعی از اتهامات اخلاقی، بار دیگر اثبات كرد كه چاقو دسته اش را نمی برد. بر سر ماجرای دانشگاه زنجان نیز اگر دانشجویان مبارز و مردم آزادیخواه آرام شوند و دست از پیگیری بكشند، نتیجه ای جز ماستمالی قضیه، خلاص شدن گریبان فرد متجاوز، و حتی تنبیه كسانی كه مبتكر این مبارزه شدند حاصل نخواهد شد.
بویژه آنکه از همان ابتدا نیروهای حاضر به خدمتی مانند انجمنهای اسلامی وابسته به دفتر تحکیم وحدت تلاش کردند تا رادیکالیسم نهفته در مضمون و روش این مبارزه را محدود کنند. آنان با پیش کشیدن شعارهائی چون استعفای وزیر علوم (برای پیشبرد رقابتهای سیاسی جناحی با کابینه احمدی نژاد) موضوع اصلی مبارزه یعنی حمایت بی قید و شرط و همه جانبه از عمل شجاعانه این دختر دانشجو را مخدوش کرده و به سرعت قضیه را در همکاری مستقیم با نماینده زنجان در مجلس شورای اسلامی فیصله دادند.
خیلی ها با مشاهده گستردگی این مبارزه و عقب نشینی سریع حكومت به این نتیجه رسیده اند كه از این به بعد، كمتر كسی لااقل در دانشگاه ها جرات آزار و تجاوز جنسی به خود خواهد داد. شاید برای مدتی، و در مورد افرادی، چنین باشد. ولی این نهایت خوشخیالی است كه فكر كنیم اندیشه و ایدئولوژی متجاوز و زن ستیز، تحت این جامعه و این نظام مردسالار، از عمل باز ایستد و به عمل تبدیل نشود. بسیاری از مردان متجاوز فرصت طلب، آگاهانه این نظام را نهایتا حامی خود می دانند و روی قوانین و راه های قانونی فرار از اتهامات جنسی حساب باز كرده اند. به علاوه، مشكلی كه بالاتر به آن اشاره شد نیز كماكان وجود دارد. یعنی بسیاری از قربانیان تجاوز خود تحت فشار روحی و بارهای اخلاقی جامعه ترجیح می دهند چیزی نگویند. این كار نتیجه ای جز راحتی خیال فلان مسئول یا استاد متجاوز، و تكرار ماجرا از جانب او و سپس دوستان دیگری كه معمولا قربانی را به آنان پاس می دهند ندارد. بنابراین چاره كار، ادامه و تشدید مقاومت فردی و مبارزه جمعی، افشاگری شجاعانه و اطلاع رسانی گسترده است.
مبارزه زنجان و انعكاس گسترده آن در میان مردم، نشان داد كه ظرفیت تبدیل اعتراضات و افشاگری های معین به حركت های پر فشار و موثر اجتماعی و سیاسی در جامعه كاملا موجود است. آزار و تجاوز جنسی فقط یكی از هزاران جنبه ستم و جنایت است كه بر سر هر كدامشان می توان و باید افشاگری كرد و دست به مقاومت و مبارزه زد. می توان و باید مردم را در مقاومت و مبارزه خود شریك كرد. می توان و باید در این مبارزه، متحد و متشكل شد. به طور دستجمعی فكر كرد و چاره اندیشید و نقشه كشید. ایجاد تشكل های مستقل دانشجویان در سطوح مختلف، یك اقدام اساسی در پیشبرد این مقاومت و مبارزه آگاهانه است. در این میان، دختران دانشجو می توانند و می باید تشكل های ویژه ای را برای دفاع از خود و حقوق خود، طرح خواسته های معین سیاسی و اجتماعی خود، و مقابله با ستم و تبعیض جنسیتی، سازمان دهند.
درس های مبارزه زنجان
